شاید بتوان ادعا کرد آنچه علم را از غیرعلم متمایز می‌کند دیدگاه‌هایی است که در نگاه اول به ذهن آدمی نمی‌رسد و با شهود عادی آدمی مخالف است. در این موارد است که علم نقش ویژه‌ای ایفا می‌کند. یکی از این عرصه‌ها عرصه تجارت خارجی است. در نگاه اول هر فردی به ذهنش می‌رسد که واردات چیز بدی است و صادرات امری خوب و پسندیده. در نگاه اول به ذهن آدمی چنین متبادر می‌شود که وقتی اقتصادی ضعیف است و اقتصادی دیگر قوی، تجارت بین آنها موجب زیان اولی و نفع دومی می‌گردد. در نگاه اول به ذهن آدمی می‌رسد که باید از محصولات تولید داخل حمایت کرد تا برای شهروندان خارجی ایجاد شغل نکرد. اما آیا آنچه که در نگاه اول به ذهن می‌رسد لزوماً درست است؟ آیا همه آن چیزهایی که با عقل سلیم ما سازگار می‌نماید لزوماً صحیح است؟ واقعیت این است که لزوماً اینگونه نیست و نقش آفرینی علم در

مصاحبه با ماهنامه برای فردا


سلام.
سپاس از وقتی که در اختیار ما گذاشتید.
بعنوان شخصی که در یکی از دانشگاه های معتبر دنیا اقتصاد خوانده ای دو هم چنین به کشورهای مختلف دنیا سفر کرده اید، و در مجامع علمی مختلف حضور داشته اید و طبیعتا با نحوه آموزش این علم در دنیا آشنا هستید؛ و هم چنین به عنوان مدرس این علم در یکی از دانشگاه های سطح اول کشور، به نظرتان آموزش این علم در ایران با چه معضلات و چالش هایی مواجه است؟ چه نقاط ضعف و احیانا نقاط قوتی نسبت به کشورهای سطح اول دنیا دارد؟

به گمان من عقب ماندگی ما در علم اقتصاد در مقطع کارشناسی ارشد و بالاتر به شکل چشم گیر خود را نشان می دهد وگرنه در مقطع لیسانس وضعیت بدی

ATTACH_ATTACHMENTS_TITLE
ATTACH_DOWNLOAD_THIS_FILE_Sbaraye farda-1395.pdf[ ]216 kB

نرخ ارز یکی از متغیرهای با اهمیت در بررسی اوضاع اقتصادی یک کشور محسوب می شود. با توجه به اهمیت این مساله، نوسانات شدید نرخ ارز در دوران بعد از انقلاب را چگونه تفسیر می کنید؟

ما باید به چند نکته توجه کنیم؛ در مورد نرخ ارز چندین نظام ارزی در کشورها وجود دارد. در برخی موارد این نظام ارزی ثابت است به همین جهت در این نظام، نرخ ارز ثابت خواهد بود. در مواردی نیز نرخ ارز کاملا شناور است و نوسان دارد. در جاهایی دیگر سعی بر این است که به شکل بینابین نوعی اعمال مدیریت خاص در زمینه تعیین نرخ ارز انجام دهند.

در سالهای بعد از انقلاب ما تقریبا همه نوع نظامی را در مورد تعیین نرخ ارز داشته

ATTACH_ATTACHMENTS_TITLE
ATTACH_DOWNLOAD_THIS_FILE_Smardomsalary 13951027 page 07.pdf[ ]241 kB
ATTACH_DOWNLOAD_THIS_FILE_Smardomsalary 13951027 page 09.pdf[ ]216 kB

در کشورهای پیشرفته بیشترین تلاش نهاد قضایی این است که این پیام را به جامعه منتقل کند که این نهاد و قدرت قانونی مورد اعتماد است و هیچ وجهه سیاسی ندارد و در میان تعارضات سیاسی و حتی فرهنگی جامعه بی‌تفاوت است و صرفاً خود را به اجرای قانون موظف و ملتزم می‌داند. پیام دومی که مسئولان قضایی تلاش می‏کنند به جامعه منتقل کنند این است که آنها در تک تک کلمات، تصمیمات و اقدامات خود بسیار دقت دارند و شدیداً حرفه‏ای هستند و ریزبینی حقوقی موجب شده تا کم و در عین حال دقیق سخن بگویند و در سخن گفتن نیز تلاش می‏کنند تا جای ممکن رسمی، غیرشخصی، غیرعاطفی صحبت کنند. همه این تدابیر برای آنست که نهاد قضا به عنوان اصلی‏ترین نهاد پشتیبان قانون در جامعه اعتبار یابد.

نبرد حلب به روزهای پایانی نزدیک می شود و این تنها مسئله تعداد روز باقی مانده است که کل شهر نهایتا توسط نیروهای دولتی سوریه با همکاری متحدین به طور کامل فتح شود. با فتح حلب رویای تجزیه سوریه برباد خواهد رفت زیرا داعش به سرعت نابود خواهد شد و کردهای شمال سوریه که تحت فشار ترکیه هستند. تنها می ماند ادلب که محل تجمع مخالفان مسلح دولت سوریه است. روشن است که قبل یا بعد از رقه نوبت به ادلب خواهد رسید و ادلب نیز نهایتاً با یک جنگ خونین فتح خواهد شد مگر اینکه روابط بین الملل یعنی بده بستان آمریکا و روسیه چیز دیگری را رقم بزند. لذا در حالت عادی دولت سوریه دیگر انگیزه ای برای امتیازدهی به مخالفان نخواهد داشت زیرا بر روی زمین کار را تقریبا تمام شده خواهد دید. این قضیه از یک سو موجب خوشحالی و مباهات است که فرماندهان نظامی ایران که در نقش مستشاری حضور

در تاریخ 7 آذر مطلبی با عنوان سودآورترین راه آهن محبوس شده ایران در صفحه اول روزنامه شرق منتشر شد. اینکه همه شهرها تلاش دارند بودجه دولت را به نفع خود منحرف کنند و پروژه های زیان ده خود را به دولت بقبولانند حکایت جدیدی نیست ولی اینکه روزنامه ای در صفحه اول خود آن را منتشر کند تعجب‏آور و البته تاسف آور است. تحلیل یادداشت مذکور می‏تواند درسهای خوبی در مورد شیوه های لابی گری برای دستیابی به بودجه دولت فراهم سازد. واقعیت این است که همه افراد تلاش دارند با روشهای مشخصی پروژه های زیان آور را سودآور نشان دهند و آنها را به نحوی به دولت بقبولانند و از این رهگذر برای شهر، منطقه و یا شرکت‏های پیمانکاری خود منفعتی را حاصل نمایند. برخی از تاکتیک های رایج برای این کار هم به این شرح است که در این مورد خاص هم مصداق یافت. 1) منابع مالی ارزان قیمت تهیه شود

مفهوم قرارداد اجتماعی فارغ از معنای تخصصی که در متون فلسفه سیاسی دارد، معنای دیگری نیز دارد و آن این است که چه نوع رابطه‏ای میان فرد و اجتماع به طور کلی و فرد و دولت به طور خاص برقرار است و این رابطه بر اساس چه قرارداد ضمنی یا احیاناً صریحی شکل گرفته است. می توان ادعا کرد که اگر این فرهنگ در جامعه حاکم باشد که باید به جامعه چیزی داد تا در ازای آن و معادل آن چیزی دریافت کرد، آنگاه جامعه می تواند در مسیر خلاقیت و کارآفرینی قرار گیرد اما اگر فرهنگ حاکم آن باشد که باید تا جای ممکن به جامعه چیزی نداد ولی از جامعه چیزی کند به احتمال زیاد در این جامعه رانتجویی و طفیلی گری حاکم خواهد شد. به عنوان مثال در کشورهای پیشرفته مردم می دانند که باید مالیات دهند تا خدمات عمومی از دولت دریافت کنند. شهر زیبا و تمیز و سازماندهی شده نتیجه پرداخت مالیات است و

یکی از موضوعاتی که میان اقتصاددانان مطرح شده و اختلاف‌نظر در مورد آن به سطح رسانه‌ها کشیده شده، موضوع اولویت پرداختن به رکود یا تورم است. برخی اقتصاددانان این نکته را مطرح کرده‌اند که دولت مقابله با رکود را رها ساخته و اولویت اصلی خود را کاهش تورم قرار داده است. از دید برخی انتخاب کاهش تورم به جای مقابله با رکود ناشی از سهولت بیشتر کاهش تورم نسبت به خروج از رکود بوده است و دولت کار آسان را به جای کار سخت انتخاب کرده است. برخی از زاویه دیگر به این مسئله می‌پردازند و آن اینکه معتقدند چون اقتصاد دچار رکود است، کاهش تورم رخ داده است و دولت عملاً اقدام خاصی برای کاهش تورم صورت نداده و کاهش تورم ایجاد شده بیش از آنکه یک دستاورد دولت باشد محصول جانبی عدم توفیق دولت در کاهش رکود بوده است. به اعتقاد نگارنده همه این دیدگاه‌ها دچار اشکال است و باید

دکتر علی سرزعیم-دکتر علیرضا سرزعیم

در نظامهای مبتنی بر اقتصاد بازار، فرض آنست که بازارها خود می‏توانند به خوبی و بدون مداخله و نظارت دولت کار کنند مگر مواردی که اصطلاحا شکست بازار خوانده می‏شود. یکی از موارد شکست بازار جایی است که عدم تقارن اطلاعاتی میان خریدار و فروشنده وجود دارد. در چنین شرایطی نمی‏توان انتظار داشت که عملکرد آزادانه و داوطلبانه افراد به نتیجه‏ای کارا منتهی شود. یکی از مصادیق این عدم تقارن اطلاعات عرصه پزشکی است. معمولاً‌ پزشک به دلیل اطلاعات و دانش پزشکی در موقعیت نابرابری

اگر بخواهیم عملکرد سه ساله دولت آقای روحانی را در عرصه اقتصاد مورد ارزیابی قرار دهیم باید از دو زاویه به موضوع نگریست: 1) اقداماتی که انجام شد، 2) اقداماتی که انجام نشد. روشن است که اگر بخواهیم تحلیلی واقع‌بینانه عرضه کنیم ناگزیر از آن هستیم که شرایط محیطی را لحاظ کنیم، زیرا شرایط محیطی قیدهایی بر اعمال و تصمیمات همه ما از جمله دولت اعمال می‌کند. همچنین باید به این واقعیت توجه داشت که دولت اقتصاد را در چه شرایطی تحویل گرفت و به اصطلاح نقطه آغازین حرکت دولت چه بوده و نباید صرفاً به این مسئله

عرصه سیاست عرصه تعارض منافع است و از این رو اختلاف نظر و رقابت بر سر قدرت جهت تحقق هرچه بیشتر منافع امر عجیبی نیست. حال این رقابت سیاسی که به دلیل تزاحم منافع ایجاد شده را می‌توان از طریق تقابل و زورآزمایی به جلو برد و یا از طریق مذاکره و بده‌بستان. برخلاف آنچه که در ظاهر تصور می‌شود جامعه ما به شدت علاقه‌مند به شیوه تقابل و زورآزمایی است و گرایش چندانی به کسب منافع از طریق مذاکره ندارد. سودای کسب کل منافع چنان اذهان برخی را در اختیار گرفته که متوجه نیستند این کار نه تنها امکان پذیر نیست بلکه

دکتر کاتوزیان در یکی از نوشته‌های خود، ایران را جامعه‌ای کوتاه‌مدت لقب داده یعنی جامعه‌ای که همه صرفاً منافع کوتاه‌مدت را لحاظ می‌کنند. وقتی این حرف زده می‌شود اکثر مردم آن را تایید می‌کنند و احتمالاً مسئولین حکومتی را مخاطب این دیدگاه قلمداد می‌کنند و فکر می‌کنند که اشکال متوجه به حاکمان است. ولی واقعیت امر آنست که مخاطب این پیام توده مردم هستند و حتی همان کسانی که حکومت را به واسطه‌ کوتاه‌مدت‌نگری تخطئه می‌کنند. مصداقی از ترجیح منافع کوتاه‌مدت در مقابل منافع بلندمدت توسط توده مردم و اصلاح